{"id":4191,"date":"2018-06-18T18:23:50","date_gmt":"2018-06-18T21:23:50","guid":{"rendered":"http:\/\/biologo.com.br\/bio\/?p=4191"},"modified":"2019-09-12T17:41:42","modified_gmt":"2019-09-12T20:41:42","slug":"fogo-no-cerrado","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/","title":{"rendered":"Fogo no Cerrado"},"content":{"rendered":"<h3><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong><span style=\"color: #000000;\">Fogo no Cerrado&#8230; e eu com isso?<\/span><\/strong><\/span><\/h3>\n<p><span style=\"color: #000000; font-size: 14pt;\">Uma breve reflex\u00e3o sobre as rela\u00e7\u00f5es Cerrado\u2013fogo\u2013homem e implica\u00e7\u00f5es para formula\u00e7\u00e3o de pol\u00edticas p\u00fablicas e gest\u00e3o ambiental no Cerrado<\/span><\/p>\n<h2><span style=\"font-size: 36pt; font-family: 'courier new', courier, monospace; color: #000000;\"><strong>Fogo no Cerrado<span style=\"font-size: 18pt;\">::Fernando Tatagiba<\/span><\/strong><\/span><\/h2>\n<figure id=\"attachment_4193\" aria-describedby=\"caption-attachment-4193\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo.jpg\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4193\" data-permalink=\"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/fogo\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo.jpg?fit=371%2C271&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"371,271\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"fogo\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;19\/09\/2006. Distrito Federal, Granja do Torto, N\u00facleo Rural Boa Esperan\u00e7a II. Queimada descontrolada avan\u00e7ando sobre o cerrado em dire\u00e7\u00e3o \u00e0s ch\u00e1caras do local.&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo.jpg?fit=371%2C271&amp;ssl=1\" class=\"wp-image-4193 size-medium\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo.jpg?resize=300%2C219&#038;ssl=1\" alt=\"Fogo no Cerrado - queimada na mata\" width=\"300\" height=\"219\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo.jpg?resize=300%2C219&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo.jpg?w=371&amp;ssl=1 371w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-4193\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-size: 8pt;\">19\/09\/2006. <\/span><span style=\"font-size: 10pt;\">Distrito Federal<\/span>,<span style=\"font-size: 10pt;\"> Granja do Torto, N\u00facleo Rural Boa Esperan\u00e7a II. Queimada descontrolada avan\u00e7ando sobre o cerrado em dire\u00e7\u00e3o \u00e0s ch\u00e1caras do local.<\/span><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-size: 18pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>D<\/strong><\/span>epois da pequena peleja contra uma queimada que avan\u00e7ava em dire\u00e7\u00e3o \u00e0 ch\u00e1cara onde moramos, no Distrito Federal, achei que deveria compartilhar algumas considera\u00e7\u00f5es sobre Cerrado, fogo e \u201cn\u00f3s no meio disso\u201d, feitas a partir de minhas viv\u00eancias profissionais e pessoais neste bioma.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ao longo de toda sua extens\u00e3o o Bioma Cerrado pode ser caracterizado basicamente pela predomin\u00e2ncia das forma\u00e7\u00f5es de cerrado\u00a0<em>stricto sensu<\/em>\u00a0(savanas) na paisagem. Contudo, o bioma n\u00e3o \u00e9 formado somente por savanas, tamb\u00e9m abrigando forma\u00e7\u00f5es vegetais que v\u00e3o de campos limpos a exuberantes florestas (que podem estar ou n\u00e3o associadas a cursos d\u2019\u00e1gua). Mas qual seria, ent\u00e3o, o fator respons\u00e1vel pela atual propor\u00e7\u00e3o entre as forma\u00e7\u00f5es florestais, sav\u00e2nicas e campestres ao longo do bioma.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 14pt; color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"http:\/\/biologo.com.br\/bio\/introducao-ao-cerrado\/\">Introdu\u00e7\u00e3o ao Cerrado<\/a><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 14pt; color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"http:\/\/biologo.com.br\/bio\/o-alarmante-desmatamento-do-cerrado\/\">O alarmante desmatamento do Cerrado<\/a><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3><span style=\"font-size: 14pt; color: #000000; font-family: 'courier new', courier, monospace;\"><strong>Fogo, um elemento do Cerrado<\/strong><\/span><\/h3>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Atualmente \u00e9 amplamente aceito que\u00a0clima, solos\u00a0e\u00a0fogo\u00a0s\u00e3o altamente interativos nos seus efeitos sobre a vegeta\u00e7\u00e3o no Bioma Cerrado. Apesar de fundamental import\u00e2ncia, chuvas sazonais e baixa fertilidade de solo parecem ser insuficientes para explicar a presente distribui\u00e7\u00e3o da vegeta\u00e7\u00e3o de savana ao longo do bioma. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por exemplo, vastas \u00e1reas no sudeste do Brasil com forte sazonalidade pluviom\u00e9trica e solos com baixos teores de nutrientes (como o leste de Minas Gerais) t\u00eam uma cobertura cont\u00ednua de florestas semidec\u00edduas e n\u00e3o s\u00e3o ocupadas por cerrado.<\/span><\/p>\n<figure id=\"attachment_4195\" aria-describedby=\"caption-attachment-4195\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4195\" data-permalink=\"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/flores-fogo\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/flores-fogo.jpg?fit=410%2C266&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"410,266\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"flores-fogo\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Plantas em flora\u00e7\u00e3o menos de dois meses ap\u00f3s a passagem do fogo.&lt;br \/&gt;\nA: jalapa (Mandevilla illustris); B: gravat\u00e1 (Bromelia sp.)&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/flores-fogo.jpg?fit=410%2C266&amp;ssl=1\" class=\"wp-image-4195 size-medium\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/flores-fogo.jpg?resize=300%2C195&#038;ssl=1\" alt=\"Plantas em flora\u00e7\u00e3o ap\u00f3s a passagem do fogo. \" width=\"300\" height=\"195\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/flores-fogo.jpg?resize=300%2C195&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/flores-fogo.jpg?w=410&amp;ssl=1 410w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4195\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt; color: #000000;\">Plantas em flora\u00e7\u00e3o menos de dois meses ap\u00f3s a passagem do fogo.<\/span><br \/><span style=\"font-size: 10pt; color: #000000;\">A: jalapa (<em>Mandevilla illustris<\/em>); B: gravat\u00e1 (<em>Bromelia sp<\/em>.)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p><span style=\"color: #000000;\">O fogo assume, ent\u00e3o, papel de fator chave para explicar a atual propor\u00e7\u00e3o entre as diferentes forma\u00e7\u00f5es vegetais no bioma. Por\u00e9m, dizer simplesmente que o fogo \u00e9 um componente natural no Cerrado acaba por encobrir o principal respons\u00e1vel pela sua ocorr\u00eancia na atualidade: o pr\u00f3prio homem, e deliberadamente na maior parte dos casos. &#8211; O fogo \u00e9 natural do Cerrado V\u00cdRGULA &#8211; A ocupa\u00e7\u00e3o humana na regi\u00e3o alterou drasticamente o regime natural das queimadas (\u00e9poca do ano e freq\u00fc\u00eancia) trazendo consequ\u00eancias para estrutura da vegeta\u00e7\u00e3o e sua composi\u00e7\u00e3o flor\u00edstica.\u00a0N\u00e3o estamos falando aqui somente da ocupa\u00e7\u00e3o pelos sertanejos contempor\u00e2neos. A literatura \u00e9 abundante em evid\u00eancias de que o homem toca fogo no Cerrado h\u00e1 pelo menos 10.000 anos.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Se parece razo\u00e1vel supor que raios s\u00e3o o principal agente causador de queimadas naturais, devemos considerar que sua maior incid\u00eancia est\u00e1 concentrada durante a esta\u00e7\u00e3o das chuvas, quando o teor de umidade na superf\u00edcie do solo e na vegeta\u00e7\u00e3o est\u00e1 bem mais elevado. Frequ\u00eancia, intensidade e extens\u00e3o das queimadas eram bem menores quando o fogo no Cerrado ocorria apenas (ou predominantemente) devido a causas naturais.<\/span><\/p>\n<h4><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'courier new', courier, monospace;\"><strong><span style=\"color: #000000;\">Fogo e biodiversidade<\/span><\/strong><\/span><\/h4>\n<p><span style=\"color: #000000;\">O fogo em alta frequ\u00eancia tende a favorecer as fisionomias mais abertas, como os campos, onde h\u00e1 esp\u00e9cies que florescem e frutificam em abund\u00e2ncia ap\u00f3s as queimadas, nos proporcionando belos espet\u00e1culos. Entretanto, o esplendor p\u00f3s-fogo proporcionado pela flora\u00e7\u00e3o de algumas esp\u00e9cies ofusca a gradual perda de diversidade e dr\u00e1stica altera\u00e7\u00e3o na estrutura da vegeta\u00e7\u00e3o que ocorrem quando as queimadas s\u00e3o muito frequentes.<\/span><\/p>\n<figure id=\"attachment_4198\" aria-describedby=\"caption-attachment-4198\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/queimada.jpg\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4198\" data-permalink=\"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/queimada-2\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/queimada.jpg?fit=655%2C475&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"655,475\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"queimada\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;A: infloresc\u00eancia do coquinho-de-vassoura (Syagrus petraea) danificada pelo fogo; B: \u00e1rvore de copa\u00edba (Copaifera langsdorfii) com mais de 10m de altura, remanescente de mata semidecidual em paisagem atualmente sav\u00e2nica; C e D: \u00e1rvores mortas pelo fogo recorrente; E: pequi (Caryocar brasiliese) rebrotando ap\u00f3s queimada, com ramos de rebrotas anteriores queimados.&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/queimada.jpg?fit=655%2C475&amp;ssl=1\" class=\"wp-image-4198 size-medium\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/queimada.jpg?resize=300%2C218&#038;ssl=1\" alt=\"fogo no Cerrado\" width=\"300\" height=\"218\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/queimada.jpg?resize=300%2C218&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/queimada.jpg?w=655&amp;ssl=1 655w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-4198\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt; color: #000000;\"><strong>A<\/strong>: infloresc\u00eancia do coquinho-de-vassoura (<em>Syagrus petraea<\/em>) danificada pelo fogo; <strong>B<\/strong>: \u00e1rvore de copa\u00edba (<em>Copaifera langsdorfii<\/em>) com mais de 10m de altura, remanescente de mata semidecidual em paisagem atualmente sav\u00e2nica; <strong>C<\/strong> e <strong>D<\/strong>: \u00e1rvores mortas pelo fogo recorrente; <strong>E<\/strong>: pequi (<em>Caryocar brasiliese<\/em>) rebrotando ap\u00f3s queimada, com ramos de rebrotas anteriores queimados.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p><span style=\"color: #000000;\">A expectativa, corroborada por estudos recentes, \u00e9 de um aumento na cobertura vegetal se diminui a frequ\u00eancia de fogo. Alta incid\u00eancia de fogo (queimadas anuais ou bianuais, p.ex.) tende a manter a vegeta\u00e7\u00e3o em est\u00e1dios sucessionais mais iniciais. N\u00e3o levar isto em considera\u00e7\u00e3o pode nos induzir ao erro em trabalhos de caracteriza\u00e7\u00e3o voltada ao manejo ou conserva\u00e7\u00e3o da flora.<\/span><\/p>\n<h5><span style=\"color: #000000; font-family: 'courier new', courier, monospace; font-size: 14pt;\"><strong>Reflex\u00e3o<\/strong><\/span><\/h5>\n<p><span style=\"color: #000000;\">S\u00e3o muitos os locais onde poder\u00edamos encontrar matas semideciduais no lugar de atuais fisionomias de cerrado (savana), locais onde haveria cerrados mais densos ou at\u00e9 cerrad\u00f5es, onde hoje se v\u00ea campos e cerrados ralos. Isto nos \u00e9 mostrado claramente quando associamos\u00a0flora, estrutura da vegeta\u00e7\u00e3o\u00a0e\u00a0hist\u00f3rico do fogo no local. Indiv\u00edduos de esp\u00e9cies tipicamente arb\u00f3reas podem ser mantidos como um arbusto de poucos cent\u00edmetros de altura, se lhe pegam fogo todos os anos.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Vivendo no Cerrado h\u00e1 pouco mais de tr\u00eas anos e, por mais de dois anos convivendo diariamente com a popula\u00e7\u00e3o rural na regi\u00e3o da Chapada dos Veadeiros, me convenci de que a tese da \u201ccombust\u00e3o espont\u00e2nea\u201d na \u00e9poca seca n\u00e3o passa de lenda (salvo raras e eventuais exce\u00e7\u00f5es). Atualmente, a principal causa do fogo no cerrado n\u00e3o \u00e9 descuido de fumante porcalh\u00e3o que joga bituca de cigarro ou f\u00f3sforos pela janela do carro, mas predominantemente agricultural.<\/span><\/p>\n<h6><span style=\"color: #000000; font-family: 'courier new', courier, monospace; font-size: 14pt;\"><strong>Os planos e a\u00e7\u00f5es de preven\u00e7\u00e3o e controle do fogo<\/strong><\/span><\/h6>\n<figure id=\"attachment_3245\" aria-describedby=\"caption-attachment-3245\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/o-alarmante-desmatamento-do-cerrado\/\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"3245\" data-permalink=\"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/o-alarmante-desmatamento-do-cerrado\/o-alarmante-desmatamento-do-cerrado\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/O-alarmante-desmatamento-do-Cerrado.jpg?fit=631%2C351&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"631,351\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"O-alarmante-desmatamento-do-Cerrado\" data-image-description=\"&lt;p&gt;By Jos\u00e9 Cruz\/ABr [CC BY 3.0 br (http:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/3.0\/br\/deed.en)], via Wikimedia Commons. O alarmante desmatamento do Cerrado&lt;\/p&gt;\n\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;O alarmante desmatamento do Cerrado. By Jos\u00e9 Cruz&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/O-alarmante-desmatamento-do-Cerrado.jpg?fit=631%2C351&amp;ssl=1\" class=\"wp-image-3245 size-medium\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/O-alarmante-desmatamento-do-Cerrado.jpg?resize=300%2C167&#038;ssl=1\" alt=\"O alarmante desmatamento do Cerrado\" width=\"300\" height=\"167\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/O-alarmante-desmatamento-do-Cerrado.jpg?resize=300%2C167&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/O-alarmante-desmatamento-do-Cerrado.jpg?w=631&amp;ssl=1 631w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3245\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt; color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/o-alarmante-desmatamento-do-cerrado\/\">O alarmante desmatamento do Cerrado<\/a><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p><span style=\"color: #000000;\">As queimadas t\u00eam sido a t\u00e9cnica mais empregada como forma de \u201cmanejar\u201d lavouras ou pastagens naturais (forma\u00e7\u00f5es mais abertas) e plantadas. \u00c9 a maneira preferida de \u201climpar\u201d o pasto ou a \u00e1rea que ser\u00e1 cultivada no in\u00edcio das chuvas. Como a queimada \u00e9 realizada normalmente no per\u00edodo da seca e muitas vezes n\u00e3o s\u00e3o adotadas as medidas pr\u00e9vias de controle, sua intensidade e extens\u00e3o tende a ser aumentada. H\u00e1 casos em que a frente do fogo avan\u00e7ou sem tr\u00e9gua por mais de 100 km ao longo da Serra do Paran\u00e3, borda leste da Chapada dos Veadeiros, durante duas semanas.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Os planos e a\u00e7\u00f5es de preven\u00e7\u00e3o e controle do fogo normalmente s\u00e3o desarticuladas, as campanhas publicit\u00e1rias de conscientiza\u00e7\u00e3o veiculadas nos grande meios de comunica\u00e7\u00e3o parecem errar o alvo, pois s\u00e3o focadas nos \u201cmotoristas descuidados\u201d. O trabalho das brigadas de inc\u00eandio torna-se ingl\u00f3rio, pois, por mais fogo que se apague mais fogo vir\u00e1. Est\u00e1 claro para mim que a maneira mais eficiente de combater as queimadas \u00e9 antes que elas ocorram, por meio de programas e a\u00e7\u00f5es de educa\u00e7\u00e3o em v\u00e1rias frentes.<\/span><\/p>\n<h6><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong><span style=\"color: #000000; font-family: 'courier new', courier, monospace;\">O que pode ser feito<\/span><\/strong><\/span><\/h6>\n<p><span style=\"color: #000000;\">O que pode ser feito com a formula\u00e7\u00e3o de pol\u00edticas p\u00fablicas integradas, incorporando a quest\u00e3o das causas e efeitos do fogo no Cerrado, que contemplem e articulem os diversos agentes na regi\u00e3o e suas respectivas unidades de gest\u00e3o (sejam propriedades particulares, unidades de conserva\u00e7\u00e3o, munic\u00edpios, etc.). Ningu\u00e9m vai resolver sozinho o problema das queimadas, pois como se diz: o fogo anda e todos temos vizinhos.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><span style=\"font-size: 10pt;\">As fotografias de efeitos do fogo sobre a vegeta\u00e7\u00e3o foram tiradas em novembro de 2004, na Reserva Natural do Patrim\u00f4nio Natural-RPPN Parque da Capetinga, do senhor Cid Queiroz, no munic\u00edpio de S\u00e3o Jo\u00e3o d\u2019Alian\u00e7a, Chapada dos Veadeiros-GO, durante os trabalhos de campo para caracteriza\u00e7\u00e3o da vegeta\u00e7\u00e3o (realizada pela Escola Bioma Cerrado) para o plano de manejo da reserva, coordenado e elaborado pela Funda\u00e7\u00e3o Pr\u00f3-Natureza, FUNATURA.<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<h6><strong><span style=\"font-size: 12pt; color: #000000; font-family: 'courier new', courier, monospace;\">Refer\u00eancias e sugest\u00f5es bibliogr\u00e1ficas:<\/span><\/strong><\/h6>\n<ul>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Hoffmann, W.A. &amp; Moreira, A.G. 2002.\u00a0<strong>The Role of Fire in Population Dynamics of Woody Plants.<\/strong> In Oliveira, P. S. e Marquis, R. J., eds.,\u00a0The Cerrados of Brazil: ecology and natural history of a neotropical savanna, pp. 159-177. Nova York. Columbia University Press.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Ledru, M. 2002.\u00a0<strong>Late Quaternary History and Evolution of the Cerrados as Revealed by Palinological Records.<\/strong>\u00a0In\u00a0Oliveira, P. S. e Marquis, R. J., eds.,\u00a0The Cerrados of Brazil: ecology and natural history of a neotropical savanna, pp. 33-50. Nova York. Columbia University Press.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Miranda, H. S. 2000.\u00a0<strong>Queimadas de Cerrado: Caracteriza\u00e7\u00e3o e impactos na vegeta\u00e7\u00e3o.\u00a0In\u00a0Plano de Preven\u00e7\u00e3o e Combate aos Inc\u00eandios Florestais<\/strong> do DF, pp.133-149. Bras\u00edlia: Secretaria do Meio Ambiente e Recursos H\u00eddricos.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Miranda, H. S., E. P. Rocha e Silva, e A. C. Miranda. 1996.\u00a0Comportamento do fogo em queimadas de campo sujo. In H. S. Miranda, C. H. Saito e B. F. S. Dias, eds.,\u00a0<strong>Impactos de Queimadas em \u00c1reas de Cerrado e Restinga<\/strong>, pp1-10. Bras\u00edlia: ECL\/Universidade de Bras\u00edlia.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Miranda, H. S., Bustamante, M. M. C. &amp; Miranda, A. C. 2002.\u00a0<strong>The Fire Factor.<\/strong> In Oliveira, P. S. e Marquis, R. J., eds.,\u00a0The Cerrados of Brazil: ecology and natural history of a neotropical savanna, pp. 51-68. Nova York. Columbia University Press.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Fernando Tatagiba, Msc.\u00a0 <span style=\"color: #003300;\">tatagiba@biologo.com.br &#8211; Bi\u00f3logo\/bot\u00e2nico<\/span>\u00a0:: <a href=\"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/plantas-do-cerrado\/\">Plantas do Cerrado<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fogo no Cerrado&#8230; e eu com isso? Uma breve reflex\u00e3o sobre as rela\u00e7\u00f5es Cerrado\u2013fogo\u2013homem e implica\u00e7\u00f5es para formula\u00e7\u00e3o de pol\u00edticas<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4192,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[11,135,8,22],"tags":[],"class_list":["post-4191","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-botanica","category-conservacao","category-ecologia","category-meioambiente"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Fogo no Cerrado... e eu com isso? - Plantas do Cerrado<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Fogo no Cerrado... e eu com isso? Reflex\u00e3o sobre as rela\u00e7\u00f5es Cerrado\u2013fogo\u2013homem e implica\u00e7\u00f5es para formula\u00e7\u00e3o de pol\u00edticas p\u00fablicas e gest\u00e3o ambiental\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pt_BR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Fogo no Cerrado... e eu com isso? - Plantas do Cerrado\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Fogo no Cerrado... e eu com isso? Reflex\u00e3o sobre as rela\u00e7\u00f5es Cerrado\u2013fogo\u2013homem e implica\u00e7\u00f5es para formula\u00e7\u00e3o de pol\u00edticas p\u00fablicas e gest\u00e3o ambiental\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bi\u00f3logo\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/biologocombr\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-06-18T21:23:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-09-12T20:41:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/i1.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"631\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"351\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"pozzana\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Biologocombr\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Biologocombr\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"pozzana\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. tempo de leitura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"pozzana\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3a5d600bbc47f8bb0cd43594317a6cd4\"},\"headline\":\"Fogo no Cerrado\",\"datePublished\":\"2018-06-18T21:23:50+00:00\",\"dateModified\":\"2019-09-12T20:41:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/\"},\"wordCount\":1551,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/06\\\/fogo-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1\",\"articleSection\":[\"Bot\u00e2nica\",\"Conserva\u00e7\u00e3o\",\"Ecologia\",\"Meio Ambiente\"],\"inLanguage\":\"pt-BR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/\",\"name\":\"Fogo no Cerrado... e eu com isso? - Plantas do Cerrado\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/06\\\/fogo-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1\",\"datePublished\":\"2018-06-18T21:23:50+00:00\",\"dateModified\":\"2019-09-12T20:41:42+00:00\",\"description\":\"Fogo no Cerrado... e eu com isso? Reflex\u00e3o sobre as rela\u00e7\u00f5es Cerrado\u2013fogo\u2013homem e implica\u00e7\u00f5es para formula\u00e7\u00e3o de pol\u00edticas p\u00fablicas e gest\u00e3o ambiental\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/06\\\/fogo-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/06\\\/fogo-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1\",\"width\":631,\"height\":351,\"caption\":\"Fogo no Cerrado, queimada.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/fogo-no-cerrado\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"In\u00edcio\",\"item\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Fogo no Cerrado\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/\",\"name\":\"Bi\u00f3logo\",\"description\":\"Biologia. Informa\u00e7\u00f5es para bi\u00f3logos ou leigos. Eventos, v\u00eddeos e muito mais. Ci\u00eancias biol\u00f3gicas.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pt-BR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/#organization\",\"name\":\"Bi\u00f3logo\",\"url\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2015\\\/12\\\/logo1.jpg?fit=179%2C57&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2015\\\/12\\\/logo1.jpg?fit=179%2C57&ssl=1\",\"width\":179,\"height\":57,\"caption\":\"Bi\u00f3logo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/biologocombr\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/Biologocombr\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/biologo.com.br\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3a5d600bbc47f8bb0cd43594317a6cd4\",\"name\":\"pozzana\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/fa8f924c29488a329bd70373453572f7494e802125f373a7f2937173cc26b21f?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/fa8f924c29488a329bd70373453572f7494e802125f373a7f2937173cc26b21f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/fa8f924c29488a329bd70373453572f7494e802125f373a7f2937173cc26b21f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"pozzana\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/biologo.com.br\\\/bio\\\/author\\\/pozzana\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Fogo no Cerrado... e eu com isso? - Plantas do Cerrado","description":"Fogo no Cerrado... e eu com isso? Reflex\u00e3o sobre as rela\u00e7\u00f5es Cerrado\u2013fogo\u2013homem e implica\u00e7\u00f5es para formula\u00e7\u00e3o de pol\u00edticas p\u00fablicas e gest\u00e3o ambiental","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/","og_locale":"pt_BR","og_type":"article","og_title":"Fogo no Cerrado... e eu com isso? - Plantas do Cerrado","og_description":"Fogo no Cerrado... e eu com isso? Reflex\u00e3o sobre as rela\u00e7\u00f5es Cerrado\u2013fogo\u2013homem e implica\u00e7\u00f5es para formula\u00e7\u00e3o de pol\u00edticas p\u00fablicas e gest\u00e3o ambiental","og_url":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/","og_site_name":"Bi\u00f3logo","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/biologocombr\/","article_published_time":"2018-06-18T21:23:50+00:00","article_modified_time":"2019-09-12T20:41:42+00:00","og_image":[{"width":631,"height":351,"url":"https:\/\/i1.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1","type":"image\/jpeg"}],"author":"pozzana","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Biologocombr","twitter_site":"@Biologocombr","twitter_misc":{"Escrito por":"pozzana","Est. tempo de leitura":"8 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/"},"author":{"name":"pozzana","@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/#\/schema\/person\/3a5d600bbc47f8bb0cd43594317a6cd4"},"headline":"Fogo no Cerrado","datePublished":"2018-06-18T21:23:50+00:00","dateModified":"2019-09-12T20:41:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/"},"wordCount":1551,"publisher":{"@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1","articleSection":["Bot\u00e2nica","Conserva\u00e7\u00e3o","Ecologia","Meio Ambiente"],"inLanguage":"pt-BR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/","url":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/","name":"Fogo no Cerrado... e eu com isso? - Plantas do Cerrado","isPartOf":{"@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1","datePublished":"2018-06-18T21:23:50+00:00","dateModified":"2019-09-12T20:41:42+00:00","description":"Fogo no Cerrado... e eu com isso? Reflex\u00e3o sobre as rela\u00e7\u00f5es Cerrado\u2013fogo\u2013homem e implica\u00e7\u00f5es para formula\u00e7\u00e3o de pol\u00edticas p\u00fablicas e gest\u00e3o ambiental","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1","width":631,"height":351,"caption":"Fogo no Cerrado, queimada."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/fogo-no-cerrado\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"In\u00edcio","item":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Fogo no Cerrado"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/#website","url":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/","name":"Bi\u00f3logo","description":"Biologia. Informa\u00e7\u00f5es para bi\u00f3logos ou leigos. Eventos, v\u00eddeos e muito mais. Ci\u00eancias biol\u00f3gicas.","publisher":{"@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pt-BR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/#organization","name":"Bi\u00f3logo","url":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/logo1.jpg?fit=179%2C57&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/logo1.jpg?fit=179%2C57&ssl=1","width":179,"height":57,"caption":"Bi\u00f3logo"},"image":{"@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/biologocombr\/","https:\/\/x.com\/Biologocombr","https:\/\/www.instagram.com\/biologo.com.br\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/#\/schema\/person\/3a5d600bbc47f8bb0cd43594317a6cd4","name":"pozzana","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fa8f924c29488a329bd70373453572f7494e802125f373a7f2937173cc26b21f?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fa8f924c29488a329bd70373453572f7494e802125f373a7f2937173cc26b21f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fa8f924c29488a329bd70373453572f7494e802125f373a7f2937173cc26b21f?s=96&d=mm&r=g","caption":"pozzana"},"url":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/author\/pozzana\/"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/fogo-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1","jetpack-related-posts":[{"id":7005,"url":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/incendios-controlados\/","url_meta":{"origin":4191,"position":0},"title":"Inc\u00eandios controlados","author":"pozzana","date":"maio 18, 2020","format":false,"excerpt":"Inc\u00eandios controlados no Cerrado: Experimento sugere que pequenos inc\u00eandios controlados aumentam o n\u00famero de esp\u00e9cies de plantas no Cerrado sem diminuir o de animais. Inc\u00eandios controlados Maio\/2020 :: Marcos Pivetta \/ Pesquisa FAPESP. \u00a0CC BY-ND 4.0 Entre 2015 e 2017, sempre no meio do inverno, um grupo de ec\u00f3logos e\u2026","rel":"","context":"Em &quot;Biodiversidade&quot;","block_context":{"text":"Biodiversidade","link":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/category\/biodiversidade\/"},"img":{"alt_text":"Queimadas controladas no Cerrado","src":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/incendio-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/incendio-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/incendio-no-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":4832,"url":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/plantas-do-cerrado\/","url_meta":{"origin":4191,"position":1},"title":"Plantas do Cerrado","author":"pozzana","date":"setembro 11, 2018","format":false,"excerpt":"Plantas do Cerrado: Um guia das principais esp\u00e9cies vegetais do Cerrado, cuidadosamente elaborado pelo bi\u00f3logo e bot\u00e2nico Fernando Tatagiba. Confira tamb\u00e9m artigos sobre o bioma Cerrado,\u00a0 o maior alvo do desmatamento no Brasil, equivocadamente visto como \u201cpobre\u201d. Plantas do Cerrado, de\u00a0Fernando Tatagiba \u201cE era l\u00e1 que o senhor podia estudar\u2026","rel":"","context":"Em &quot;Biodiversidade&quot;","block_context":{"text":"Biodiversidade","link":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/category\/biodiversidade\/"},"img":{"alt_text":"Plantas do Cerrado","src":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/plantas-do-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/plantas-do-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/plantas-do-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":4232,"url":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/lobeira\/","url_meta":{"origin":4191,"position":2},"title":"Lobeira","author":"pozzana","date":"junho 25, 2018","format":false,"excerpt":"Lobeira,\u00a0fruta-de-lobo ou guaramb\u00e1 Fam\u00edlia Solanaceae, mesma do tomate e pimenta malagueta Texto e fotos de Fernando Tatagiba * :: Esp\u00e9cie amplamente distribu\u00edda pelo bioma Cerrado, sendo tamb\u00e9m encontrada em estados de outras regi\u00f5es, como o Paran\u00e1, Rio de Janeiro, Par\u00e1 e Amazonas. Torna-se frequente em \u00e1reas alteradas pelo homem, como\u2026","rel":"","context":"Em &quot;Biom\u00e9dicas&quot;","block_context":{"text":"Biom\u00e9dicas","link":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/category\/biomedicas\/"},"img":{"alt_text":"Lobeira, fruta-de-lobo","src":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/lobeira-flor.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/lobeira-flor.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/lobeira-flor.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":11209,"url":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/degradacao-do-cerrado\/","url_meta":{"origin":4191,"position":3},"title":"Degrada\u00e7\u00e3o do Cerrado","author":"pozzana","date":"novembro 23, 2021","format":false,"excerpt":"Degrada\u00e7\u00e3o do Cerrado: Com 45,6% de sua vegeta\u00e7\u00e3o original alterada, o bioma est\u00e1 se tornando mais quente, seco e propenso a grandes queimadas. Degrada\u00e7\u00e3o do Cerrado 23\/11\/2021 :: Por Ricardo Zorzetto\/Fapesp O Cerrado, o segundo bioma brasileiro mais extenso e um dos mais ricos em diversidade de plantas e animais,\u2026","rel":"","context":"Em &quot;Conserva\u00e7\u00e3o&quot;","block_context":{"text":"Conserva\u00e7\u00e3o","link":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/category\/conservacao\/"},"img":{"alt_text":"Degrada\u00e7\u00e3o do Cerrado","src":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/degradacao-do-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/degradacao-do-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/degradacao-do-cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":3244,"url":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/o-alarmante-desmatamento-do-cerrado\/","url_meta":{"origin":4191,"position":4},"title":"O alarmante desmatamento do Cerrado","author":"pozzana","date":"novembro 9, 2017","format":false,"excerpt":"O alarmante desmatamento do Cerrado: O\u00a0Desmatamento do Cerrado foi maior do que o da Amaz\u00f4nia em 15 anos. A ocupa\u00e7\u00e3o desordenada do segundo maior bioma do Brasil tem consequ\u00eancias para o pr\u00f3prio setor do agroneg\u00f3cio. Entre 2014 e 2015, mais de 4 mil quil\u00f4metros quadrados das planta\u00e7\u00f5es realizadas ali estavam\u2026","rel":"","context":"Em &quot;Conserva\u00e7\u00e3o&quot;","block_context":{"text":"Conserva\u00e7\u00e3o","link":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/category\/conservacao\/"},"img":{"alt_text":"O alarmante desmatamento do Cerrado","src":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/O-alarmante-desmatamento-do-Cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/O-alarmante-desmatamento-do-Cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/O-alarmante-desmatamento-do-Cerrado.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":4340,"url":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/paisagismo-da-devastacao\/","url_meta":{"origin":4191,"position":5},"title":"Paisagismo da Devasta\u00e7\u00e3o","author":"pozzana","date":"julho 16, 2018","format":false,"excerpt":"Buscando a adequa\u00e7\u00e3o ambiental na ocupa\u00e7\u00e3o humana, paisagismo e jardinagem no Cerrado, casos do Distrito Federal O Cerrado no Distrito Federal tem sofrido forte press\u00e3o da expans\u00e3o de \u00e1reas urbanas. S\u00e3o muitos os condom\u00ednios de classe m\u00e9dia e alta, assim como s\u00e3o numerosas as ocupa\u00e7\u00f5es de baixa renda, que surgiram\u2026","rel":"","context":"Em &quot;Biodiversidade&quot;","block_context":{"text":"Biodiversidade","link":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/category\/biodiversidade\/"},"img":{"alt_text":"Paisagismo da Devasta\u00e7\u00e3o.","src":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Paisagismo-da-devastacao.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Paisagismo-da-devastacao.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/biologo.com.br\/bio\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Paisagismo-da-devastacao.jpg?fit=631%2C351&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]}],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p6NB6B-15B","amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4191"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6276,"href":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4191\/revisions\/6276"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4192"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/biologo.com.br\/bio\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}